Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verileri, dolaşımdaki banknot kompozisyonunda 200 TL’lik kupürün ağırlığının hızla arttığını ortaya koydu. Ekonomim’den Şebnem Turhan’ın haberine göre, haziran itibarıyla tedavüldeki toplam banknot tutarı 928,4 milyar liraya ulaştı. Bunun 823,6 milyar liralık bölümünü ise 200 TL’lik banknotlar oluşturdu.
Böylece dolaşımdaki banknotların değer bazında yaklaşık yüzde 88,7’si 200 TL’lik kupürlerden oluşurken, bayram dönemindeki geçici artış hariç tutulduğunda bu oran tarihi zirveye yaklaştı.
100 TL VE ALTI KUPÜRLERİN PAYI GERİLİYOR
Verilere göre son bir yılda 200 TL’lik banknotların toplam emisyon içindeki payı 3,4 puan yükselirken, diğer kupürlerin payında gerileme yaşandı.
Haziran ayında 100 TL’lik banknotların payı yüzde 8,16’ya düşerken, geçen yıl aynı dönemde bu oran yüzde 11,17 seviyesindeydi. 50 TL’nin payı ise yüzde 1,4’e geriledi. Buna karşılık 20 TL, 10 TL ve 5 TL’lik banknotların toplam içindeki ağırlığında sınırlı değişim görüldü.
Bu gelişmeyle birlikte 100 TL ve 200 TL’lik banknotların toplam emisyon içindeki payı yüzde 96,9’a yaklaşırken, küçük kupürlü banknotların piyasadaki ağırlığı giderek azaldı.
200 TL’NİN ALIM GÜCÜ YILLAR İÇİNDE ERİDİ
200 TL’lik banknot ilk kez Ocak 2009’da tedavüle girdiğinde toplam emisyon içindeki payı yalnızca yüzde 5,5 düzeyindeydi. Sonraki yıllarda yüksek enflasyon ve fiyat artışlarının etkisiyle bu oran kademeli olarak yükseldi.
Hesaplamalara göre, 2009 yılında tek bir 200 TL ile satın alınabilen mal ve hizmetler için bugün yaklaşık 5 bin 143 TL gerekiyor. Başka bir ifadeyle, o dönemdeki alım gücüne ulaşabilmek için bugün yaklaşık 26 adet 200 TL’lik banknota ihtiyaç duyuluyor. Bu hesaplama, 2009’daki 200 TL’nin bugünkü satın alma gücünün yaklaşık 7,78 TL seviyesine gerilediğini gösteriyor.
TCMB YENİ BÜYÜK KUPÜR PLANLAMIYOR
200 TL’lik banknotların dolaşımdaki payı hızla artmasına rağmen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın daha yüksek değerli yeni bir banknot basma yönünde bir hazırlığı bulunmuyor.
TCMB Başkanı Fatih Karahan daha önce yaptığı açıklamalarda, büyük kupürlü banknot kullanımının kayıt dışı ekonominin azalmasına katkı sağladığını belirterek, mevcut yapının bu açıdan olumlu sonuçlar doğurduğunu ifade etmişti.
